Hicri Takvim Nedir? Ayları, Başlangıcı ve Miladi Takvimden Farkları
Hicri takvim, Ay’ın hareketlerini temel alan ve 12 aydan oluşan bir takvim sistemidir. Başlangıcı, Hz. Muhammed ve takipçilerinin Mekke’den Medine’ye hicret ettiği 622 yılına dayandırılır. Ay yılı Güneş yılına göre daha kısa olduğu için Hicri aylar ve dinî günler her yıl Miladi takvimde daha erken tarihlere denk gelir.
Bu yazıda (6)
Hicri takvim, İslam dünyasında dinî günlerin ve ibadet dönemlerinin belirlenmesinde kullanılan ay esaslı takvimdir. Yıl numaralandırması Hicret’i başlangıç kabul eder; bu nedenle Hicri tarihler, Miladi tarihlerle aynı yıl uzunluğuna ve aynı mevsim düzenine sahip değildir.
Hicri takvimin tanımı ve ay esaslı yapısı
Hicri takvim, Ay’ın Dünya çevresindeki döngüsünü temel alan bir takvimdir. Bir yıl 12 kameri aydan oluşur ve ayların her biri genellikle 29 veya 30 gün sürer. Bu nedenle Hicri yıl, toplamda 354 ya da 355 gün olabilir. Takvimin temel ölçüsü Güneş’in gökyüzündeki yıllık hareketi değil, Ay’ın evreleri ve yeni ay döngüsüdür.
Bir Hicri ayın başlangıcı, önceki ayın bitişinden sonra yeni hilalin görülmesiyle ilişkilendirilir. Hilal gözlenemediğinde önceki ay 30 güne tamamlanabilir. Böylece ayların gün sayısı her zaman aynı olmaz; iki ayın arka arkaya 29 ya da 30 gün sürmesi mümkündür. Örneğin Ramazan ayının başlangıcı, belirli bir Miladi günün sabitlenmesiyle değil, Hicri ayın başlangıcının belirlenmesiyle ortaya çıkar. Bu yapı, Hicri takvimin ayların gökyüzündeki döngüsüne bağlı olarak ilerlemesini sağlar.
Hicri takvimin başlangıcı ve Hicret olayı
Hicri takvimde tarih başlangıcı, Hz. Muhammed ile takipçilerinin Mekke’den Medine’ye göç ettiği Hicret olayına bağlanır. Bu olay 622 Miladi yılı içinde gerçekleşmiştir ve Hicri çağın başlangıç noktası kabul edilmiştir. Hicret yalnızca bir yer değiştirme değil, Medine’de ilk Müslüman topluluğunun kurulması bakımından da tarihî bir dönüm noktasıdır.
Hicri takvimde ilk yılın başlangıcı Muharrem ayıdır. Hicret yolculuğunun gerçekleştiği zaman ile takvimdeki 1 Muharrem başlangıcının birebir aynı gün olmamasının nedeni, takvim yılının Muharrem’den başlatılmasıdır. Bu nedenle Hicri tarih, Hicret olayını temel alan bir yıl sayma sistemi olarak anlaşılmalıdır.
Hicri ayların sırası ve ay başlangıçlarının belirlenmesi
Hicri yılın 12 ayı sırasıyla Muharrem, Safer, Rebîülevvel, Rebîülâhir, Cemâziyelevvel, Cemâziyelâhir, Recep, Şaban, Ramazan, Şevval, Zilkade ve Zilhicce’dir. Bu ayların sırası yıl içinde değişmez; değişen, bu ayların Miladi takvimde karşılık geldiği tarihlerdir. Dört ay, Recep ile Zilkade, Zilhicce ve Muharrem, geleneksel olarak kutsal aylar kabul edilir.
Ay başlangıcı geleneksel olarak Güneş battıktan sonra hilalin görülmesine göre belirlenir. Hava koşulları, gözlem yeri ve hilalin görülebilirliği sonucu ülkeler arasında bir gün fark oluşabilir. Bazı kurumlar ise ayın başlangıcını önceden belirlemek için hesaplama yöntemlerinden yararlanır; bu iki yaklaşımın ayrıntıları farklı bir konudur. Ay başlangıcındaki gözlem ve hesaplama farkı, boylam ve yerel saat farklarıyla birlikte değerlendirilebilir.
Hicri yılın uzunluğu ve Miladi takvimle farkı
Hicri yıl, 12 Ay döngüsüne dayandığı için 354 veya 355 gündür. Miladi takvim ise Dünya’nın Güneş çevresindeki dolanımını temel alır ve normalde 365, artık yıllarda 366 gün sürer. İki takvim arasındaki fark, bir Hicri yılın Miladi yıldan yaklaşık 10 veya 11 gün daha kısa olmasıdır.
Bu farkın temel nedeni, Ay’ın evrelerine göre belirlenen ayların yaklaşık 29-30 gün sürmesi ve 12 ayın toplamının Güneş yılına ulaşmamasıdır. Hicri takvim mevsimleri sabitlemek için fazladan bir ay ekleyerek yılı Güneş yılına eşitlemez. Bu nedenle Hicri aylar, Miladi takvim üzerinde her yıl yaklaşık 10-11 gün daha erken bir tarihe gelir. Örneğin Ramazan bir yıl yaz aylarına denk geliyorsa, sonraki yıllarda sonbahar, kış veya ilkbahar aylarına doğru ilerleyebilir; uzun bir döngünün ardından yeniden yaz dönemine ulaşır. Aynı durum Kurban Bayramı ve hac dönemi için de geçerlidir.
Hicri takvimin Miladi takvimden temel farkları
Hicri ve Miladi takvim arasındaki ilk temel fark, dayandıkları gök hareketidir. Hicri takvim Ay’ın döngülerini, Miladi takvim ise Güneş yılına dayalı mevsim düzenini esas alır. Bu yüzden Hicri ayların başlangıcı hilalin görülmesi veya buna dayalı yöntemlerle belirlenirken Miladi aylarda yılın başlangıcı ve ayların sırası sabit bir takvim düzeni içinde ilerler.
Yıl başlangıçları da farklıdır: Hicri yıl Muharrem ayıyla, Miladi yıl ise ocak ayıyla başlar. Hicri yıl 354-355 gün sürdüğü için Miladi yıldan daha kısadır. Bunun sonucu olarak Hicri takvimdeki belirli bir ay, Miladi takvimde her yıl farklı bir tarihe karşılık gelir. Miladi takvim günlük ve resmî tarih işlemlerinde yaygın biçimde kullanılırken Hicri takvim özellikle dinî zamanların belirlenmesinde önem taşır.
Hicri takvimin kullanım alanları
Hicri takvim, İslam dinindeki belirli ibadet ve özel günlerin zamanını belirlemek için kullanılır. Ramazan ayının başlangıcı ve oruç dönemi, Ramazan Bayramı, Kurban Bayramı ve hac mevsimi Hicri tarihlere göre belirlenir. Bu günlerin Miladi takvimde her yıl farklı tarihlere gelmesinin nedeni de Hicri yılın daha kısa olmasıdır.
Hicri takvim dinî kullanımda öne çıksa da günlük ve resmî işlemlerde kullanılan takvim her ülkede aynı olmayabilir. İslam’ın çoğunlukta olduğu ülkelerde resmî işlemlerde Miladi takvim kullanılabilirken dinî günler için Hicri takvim korunabilir. Böylece bir tarih, günlük yaşamda Miladi takvimle; Ramazan, bayram veya hac gibi dinî bir olay bakımından ise Hicri takvimle ifade edilebilir.
Ramazan ve Kurban Bayramı’nın her yıl Miladi takvimde yaklaşık 10-11 gün daha erken başlaması, Hicri yılın Güneş yılından kısa olmasının günlük hayattaki en belirgin sonucudur. Bu nedenle aynı dinî dönem yıllar içinde farklı mevsimlerde yaşanır.
Hicri takvimde yıl uzunluğu 354-355 gün, Miladi takvimde ise 365-366 gündür. Hicri yıl daha kısa olduğu için Hicri aylar Miladi takvimde her yıl yaklaşık 10-11 gün geriye gelir; bu fark, iki takvimin mevsimlerle ilişkisini ayırt eder.
Sık sorulan sorular
Hicri takvim neden ay takvimi olarak adlandırılır?
Çünkü ayların başlangıcı ve yılın ilerleyişi Ay’ın döngülerine ve hilalin görülmesine dayanır.
Hicri yıl kaç gün sürer?
Hicri yıl 354 veya 355 gün sürer. Bu süre, Miladi yılın 365 veya 366 günlük süresinden daha kısadır.
Hicri takvim hangi olayla başlar?
Hicri takvim, Hz. Muhammed ve takipçilerinin Mekke’den Medine’ye göçü olan Hicret’i başlangıç kabul eder. Bu olay 622 Miladi yılında gerçekleşmiştir.
Ramazan neden her yıl farklı bir Miladi tarihte başlar?
Çünkü Hicri yıl Miladi yıldan yaklaşık 10-11 gün daha kısadır. Bu nedenle Ramazan, Miladi takvimde her yıl daha erken bir tarihe gelir.
Hicri ayların başlangıcı nasıl belirlenir?
Geleneksel yöntemde yeni hilalin Güneş battıktan sonra görülmesi esas alınır. Bazı kurumlar ise ay başlangıcını hesaplama yöntemleriyle önceden belirler.
- •Wikipedia (EN) — Islamic calendar — Islamic calendar / girisen.wikipedia.org