Mikroekonomi ve Makroekonomi Arasındaki Fark Nedir?

Mikroekonominin tanımı ve inceleme alanı

Mikroekonomi; bireylerin, hanehalklarının, firmaların ve belirli piyasaların nasıl karar aldığını inceleyen ekonomi alanıdır. Tüketicinin hangi ürünü ne kadar alacağı, bir firmanın ne üreteceği, ürün fiyatının nasıl oluştuğu ve bir piyasada alıcılarla satıcıların nasıl karşılaştığı mikroekonominin temel soruları arasındadır. İnceleme birimi çoğunlukla tek bir tüketici, firma, ürün veya piyasadır.

Mikroekonomi, kararları etkileyen sınırlı kaynakları ve teşvikleri karşılaştırarak çalışır. Tüketici gelirini ve tercihlerini, firma ise maliyetlerini, satış fiyatını ve üretim kararını dikkate alır. Örneğin bir fırın ekmek üretimini artırıp artırmamaya karar verirken satış fiyatını, çalışan ve ham madde maliyetlerini ve müşterilerin satın alma isteğini değerlendirir. Bu karar tek bir firmanın davranışını açıklar; aynı piyasadaki firmaların ve tüketicilerin kararları bir araya geldiğinde o piyasadaki toplam hareket ortaya çıkar. Mikroekonomik arz-talep ve piyasa dengesi analizleri ayrı bir inceleme alanıdır; arz ve talep kavramlarının temel anlamı ise ilgili bağlantıda ele alınır.

Makroekonominin tanımı ve inceleme alanı

Makroekonomi, bir ülkenin veya ekonominin bütününü inceleyen ekonomi alanıdır. Toplam üretim, genel fiyat düzeyi, işsizlik, ekonomik büyüme ve ekonomideki genel hareketlilik gibi konulara odaklanır. Bu nedenle tek bir firmanın satışından çok, ülkedeki toplam üretim ve istihdam gibi toplulaştırılmış sonuçlarla ilgilenir.

Makroekonomi, çok sayıdaki tüketici, firma ve piyasanın sonuçlarını bir arada değerlendirir. Örneğin bir ülkede üretimin genel olarak artması ekonomik büyümeyle, iş arayanların daha büyük bir bölümünün iş bulamaması ise işsizlikteki değişimle ilişkilendirilebilir. Ekonomiyi bütün olarak incelemek için ülke düzeyinde zaman içinde toplanan verilerden yararlanılması yaygın bir yaklaşımdır; toplulaştırılmış verilerin kullanılması makroekonominin geniş ölçeğini gösterir. GSYİH, enflasyon ve işsizlik, makroekonominin izlediği başlıca göstergelerdir. Bu göstergelerin nasıl hesaplandığı ve yorumlandığı ise ayrı bir konudur.

Mikroekonomi ve makroekonomi arasındaki temel farklar

Temel fark, ekonomiye bakılan ölçektedir. Mikroekonomi tekil aktörleri ve piyasaları inceler: bir tüketici, bir hanehalkı, bir firma veya belirli bir ürün piyasası onun inceleme konusu olabilir. Makroekonomi ise bu aktörlerin ve piyasaların oluşturduğu ekonominin tamamına bakar; ülkenin toplam üretimi, genel fiyat düzeyi ve toplam istihdamı gibi sonuçları değerlendirir. Bu nedenle mikroekonominin sorusu “Bir firma üretim miktarını nasıl belirler?” biçiminde olabilirken makroekonominin sorusu “Ülkenin toplam üretimi neden değişir?” şeklinde kurulabilir.

İki alanın kullandığı değişkenlerin kapsamı da farklıdır. Mikroekonomide belirli bir malın fiyatı, o mala yönelik talep, firmanın maliyeti ve üretim miktarı öne çıkar. Makroekonomide GSYİH, enflasyon ve işsizlik gibi ekonominin genelini temsil eden göstergeler kullanılır. Örneğin bir kafedeki kahve fiyatının artışını ve müşterilerin tepkisini incelemek mikroekonomik bir sorudur. Ülkedeki fiyatların genel olarak yükselmesinin üretim ve istihdamla birlikte nasıl değiştiğini incelemek ise makroekonomik bir sorudur. Aynı olayın bir parçası mikro düzeyde, ekonominin tamamındaki sonucu ise makro düzeyde ele alınabilir.

Temel değişken ve göstergeler

Mikroekonomide arz, talep, fiyat, üretim miktarı, maliyet ve firma davranışı gibi değişkenler incelenir. Arz, üreticilerin belirli koşullarda satmaya istekli ve muktedir olduğu miktarı; talep ise tüketicilerin satın almak istediği ve satın alma gücüne sahip olduğu miktarı anlatır. Örneğin bir ürünün fiyatındaki değişim, alıcıların satın alma isteğini ve satıcıların üretim kararını etkileyebilir; ancak bu ilişkinin ayrıntılı piyasa analizi ayrı bir konudur. Makroekonomide ise GSYİH bir ekonomide üretilen nihai mal ve hizmetlerin toplam parasal değerini, enflasyon genel fiyat düzeyindeki sürekli yükselişi, işsizlik de çalışmak isteyen kişilerin iş bulamamasıyla ilgili genel durumu izlemek için kullanılan göstergelerdir. Böylece mikro değişkenler tekil kararları ve piyasaları, makro göstergeler ise ekonominin genel durumunu görünür kılar.

Mikroekonomi ile makroekonominin birbirleriyle ilişkisi

Mikroekonomi ve makroekonomi farklı ölçeklere odaklansa da aralarında karşılıklı bir ilişki vardır. Tüketicilerin harcama kararları ve firmaların üretim kararları bir araya gelerek toplam tüketimi, toplam üretimi ve istihdamı etkileyebilir. Tersine, ekonominin genelindeki gelir, işsizlik ve fiyat koşulları da tek tek tüketicilerin ve firmaların kararlarını değiştirir. Örneğin bir ülkede işsizlik artarsa bazı haneler harcamalarını azaltabilir; bu durum belirli firmaların satışlarını ve üretim kararlarını etkileyebilir. Firmaların ve hanelerin bu tür kararları ülke genelinde yaygınlaştığında toplam ekonomik faaliyet üzerinde sonuç doğurabilir. Gelir ile tüketim arasındaki ilişki de bireysel veya ülke düzeyindeki verilerle incelenebilen bir bağlantıdır; gelir arttığında tüketimin de artması beklenebilir, fakat artışın miktarı farklı olabilir. Para ve maliye politikalarının ayrıntılı incelenmesi ise ayrı bir makalenin konusudur.